Existe consenso científico sobre o grave impacto que o cambio climático está a provocar no planeta e, en particular, en numerosas especies. Pero, os perigos naturais, en conxunción co quecemento global, pode acelerar o proceso de extinción de animais terrestres que teñen unha distribución limitada ou poboacións pequenas.
O cambio climático está a alterar o mundo, e tamén pode facer que certos desastres naturais sexan máis probables en lugares onde residen especies susceptibles. O estudo explora a superposición global entre as distribucións de especies e a ocorrencia de catro desastres naturais: terremotos, furacáns, tsunamis e volcáns, que a miúdo se pasan por alto á hora de valorar os riscos de extinción.
Ata agora, había un coñecemento limitado sobre que especies están especialmente en risco debido a perigos naturais. Agora, investigadores do Instituto Globe da Universidade de Copenhague (Dinamarca) identificáronas e subliñaron a necesidade urxente de tomar medidas para protexelas. A evolución é negativa, pero aínda hai esperanza de revertela.
"Identificamos que especies están en maior risco de extinción debido a perigos naturais, o cal é un aspecto novo dos nosos achados. Tamén destacamos estratexias para previr estas extincións e aumentar o tamaño das poboacións", explica Fernando Gonçalves, un dos dous primeiros autores detrás do estudo.
Harith Farooq, tamén primeiro autor da investigación, explica: "No noso estudo, ao superpor a ocorrencia de catro tipos de perigos naturais con especies que teñen distribucións limitadas ou que ocorren en pequenas cantidades, puidemos identificar que especies poden ser máis susceptibles a estas ameazas".
O maior perigo, nos trópicos
Os investigadores acharon que o 10% dos 34.035 vertebrados terrestres avaliados (5,7% das aves, 7% dos mamíferos, 16% dos anfibios e O 14,5% dos réptiles) están en risco debido a polo menos un perigo natural, mentres que o 5,4% está no alto risco.
Son un total de 3.722 réptiles, anfibios, aves e mamíferos os que están en risco de extinción porque residen en zonas onde é máis probable que se produzan furacáns, terremotos, tsunamis e volcáns.
"A metade destas especies son as que cualificamos como en ‘alto risco’ de extinción debido a desastres naturais, e a maioría delas atópanse nos trópicos, e especialmente nas illas tropicais, que xa experimentaron moitas extincións desde a colonización humana", apuntan Jonas Geldmann e Bo Dalsgaard, autores principais do estudo.
En total, 834 réptiles, 617 anfibios, 302 aves e 248 mamíferos están segundo o estudo no alto risco de desaparición e distribúense principalmente en illas e zonas tropicais. Os furacáns e os terremotos afectaron á maioría das especies, mentres que os tsunamis e os volcáns afectaron considerablemente menos.
A rexión con maior número de especies no alto risco foi o Cinto de Lume do Pacífico, zona marítima e terrestre que rodea a este océano, salvo polo Sur, especialmente debido a volcáns, terremotos e tsunamis, mentres que as especies de alto risco relacionadas con furacáns concentráronse no Mar Caribe, Golfo de México e noroeste do Pacífico.
"A exposición a perigos naturais pode aumentar os factores antropogénicos, agravando así os seus impactos", recolle o informe. "Por tanto, as estratexias de conservación, como a xestión intensiva de poboacións in situ e ex situ e o establecemento de poboacións seguras, poden resultar fundamentais para a supervivencia desas especies nas próximas décadas", engade o documento.
Programas de cría en cativerio
Para axudar ás especies para resistir os perigos naturais, os autores propoñen trasladalas a áreas máis seguras e establecer esforzos de conservación, como programas de cría en cativerio. Un exemplo que pon os investigadores é un papagaio endémico que só se atopa na illa caribeña de Porto Rico.
"A cotorra portorriqueña (Amazona vittata), que algunha vez estivo moi estendido, pero que agora está en perigo debido á actividade humana e os furacáns, está a ser protexido mediante esforzos de cría en cativerio e reintroducción en todo Porto Rico. Ese é un dos pasos que destacamos no traballo e que se debe dar para aumentar o número de individuos na natureza", reseña Fernando Gonçalves.
Os autores esperan que o estudo, que se publicou na revista ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’, inicie "outros esforzos" para evitar a extinción de especies no futuro. Tamén pretenden que a súa investigación vaia "máis aló de simplemente enumerar especies en risco debido a perigos naturais", e que fomente "estudos que exploren e comprendan os impactos ecolóxicos máis amplos, como a perda de interaccións entre estas especies e as súas contornas".
"Tendo en conta que moitos aspectos vitais dos ecosistemas, como a polinización e a dispersión de sementes, dependen en gran medida das interaccións entre organismos vivos, a perda destas interaccións pode ter consecuencias importantes. Isto podería provocar unha diminución máis rápida do número de especies e unha diminución das funcións do ecosistema", resalta Fernando Gonçalves.
"Non estamos a perder só unha especie, senón unha multitude de funcións ecosistémicas que estas especies proporcionan", engade o investigador. "O noso estudo pode axudar a guiar a atención de conservación e os esforzos para salvagardar a súa supervivencia", recolle o informe.