Brezilyalı bilim insanları, Amazon ormanlarında yaşayan Brotheas amazonicus adlı bir akrep türünün zehrinde, meme kanseri hücrelerine karşı etkili olabilecek bir molekül keşfetti. Ön bulgular, Fransa’da düzenlenen FAPESP Week France sağlık konferansında sunuldu.
Araştırmayı yürüten São Paulo Üniversitesi’nden farmakolog Eliane Candiani Arantes, akrep zehrinde bulunan BamazScplp1 adlı molekülün, kemoterapi ilaçlarına benzer şekilde, meme kanseri hücrelerinde nekroza (programsız hücre ölümü) yol açtığını ve hücrelerin parçalanarak öldüğünü belirtti.
MOLEKÜLÜ AKREPTEN DEĞİL, MAYADAN ÜRETTİLER
Bu araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de kullanılan üretim yöntemi. Araştırmacılar, bu tür molekülleri doğal ortamdan toplamak yerine, laboratuvar ortamında daha hızlı ve verimli bir şekilde üretmek için heterolog ifade (heterologous expression) yöntemini kullandı.
Bu yöntemde, genetik olarak ilgi çekici moleküller başka bir organizmaya – bu çalışmada Komagataella pastoris adlı bir maya türüne – aktarılıyor. Böylece molekül büyük miktarda ve sürdürülebilir biçimde üretilebiliyor. Bu yöntem aynı zamanda molekülün işlevini anlamaya ve üzerinde mutasyonlar yaparak etkisini artırmaya da olanak tanıyor.
BamazScplp1 dışında, araştırmacılar yılan zehrinden elde edilen bir molekülle damar oluşumunu destekleyen bir protein de geliştirdi. Bu protein, sığır kanı bileşenleriyle birlikte kullanıldığında yeni kan damarlarının oluşumunu hızlandırabiliyor. Arantes, bu tür moleküllerin endüstriyel ölçekte üretilebileceğini ve birçok tedavi yönteminde kullanılabileceğini ifade etti.
HENÜZ ERKEN AMA UMUT VERİCİ
Araştırma henüz erken aşamada olsa da, doğal zehirlerden ilaç geliştirme alanında önemli bir adım olarak görülüyor. Zehirli bileşiklerin kontrollü şekilde tıbbi amaçlarla kullanılması, kanser gibi zor hastalıklarla mücadelede yeni tedavi yollarının önünü açabilir.
Bilim insanları, akrep zehrinden gelen bu umut vaat eden molekülün ilerleyen aşamalarda daha kapsamlı testlerle desteklenmesini ve potansiyel bir ilaç haline getirilmesini hedefliyor.